Pandiwa (Verb)

I. Introduksyon

- Ang Pandiwa ay mga salitang nagpapakita ng kilos o galaw.

Hal.
Naputol ang kwentas ko.
Nahulog siya.

- Nabubuo ang pandiwa sa pamamagitan ng salitang-ugat at panlapi. Ang pinagtambal na salitang-ugat at panlapi ay tinatawag na pawatas.


II. Mga Aspekto ng Pandiwa

1. Naganap na – ay mga pandiwang naganap na.
2. Ginaganap pa – ay mga pandiwang ginaganap pa.
3. Gaganapin pa – ay mga pandiwang gaganapin pa.

May mga tuntunin sa pagbabago ng pandiwa sa pamamagitan ng mga panlaping um, mag, ma, mang, an o hin, maka, an, o gan at i.

a. Ang mga panlaping ma, mag, mang, maka ay binabanghay nang ganito.

salitang ugat panlapi pawatas
salita mag magsalita

- kapag naganap na, ang mag ay nagiging nag.
Hal. magsalita - nagsalita

- kapag nagaganap pa lamang, ang mag ay nagiging nag at inuulit ang unang pantig o
unang dalawang letra o salitang-ugat.
Hal. magsalita – nagsasalita

- kapag magaganap pa lamang, ang mag ay mananatiling mag at inuulit ang unang pantig o
unang dalawang letra ng salitang-ugat.
Hal. magsalita – magsasalita

b. Para sa an o han, narito ang paraan o pagbabanghay sa pawatas.

salitang-utag + panlapi = pawatas
sulat + an = sulatan
sabi + han = sabihan

- Naganap na – isinisingit ang panlaping in sa loob ng salitang-ugat at panatilihing ang panlaping an o han
Hal. sinabihan

- Ginaganap – isinisingit ang panlaping in sa salitang ugat at inuulit ang unang pantig o unang dalawang letra ng salitang-ugat. Mananatili pa rin ang panlaping an o han.
Hal. sinasabihan

- Gaganapin pa – ulitin lamang ang unang pantig ng unang dalawang letra ng salitang-ugat at isama sa pawatas.
Hal. sasabihan

c. Sa mga pandiwang banghay sa panlaping i narito ang dapat gawin.

- Naganap na – isingit ang panglaping in sa salitang-ugat at panatilihin ang panlaping i.
Hal. itinago

- Ginaganap pa – isingit ang panlaping in sa salitang-ugat at ulitin ang unang pantig o unang dalawang titik ng salitang-ugat. Mananatili pa rin ang panlaping i.
Hal. tinatago

- Gaganapin pa – ulitin lamang ang unang pantig at panatilihin ang panlaping i.
Hal. itatago

No comments: